Diplomasi masasında kartlar yeniden karılıyor. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı'nın, Rusya'nın Bakü Büyükelçisi Mikhail Yevdokimov’u "izahata" çağırarak resmi nota vermesi, sadece bir milletvekilinin fevri çıkışına verilmiş bir tepki değil. Bu, Bakü’nün Moskova’ya gönderdiği çok net bir mesajdır: "Müttefiklik beyannamesinin sınırlarını zorlamayın!"
Zatulinin "Eski Yarası" ve Kremlin’in Manidar Sessizliği
Rusya Devlet Duması üyesi Konstantin Zatulin, Rus siyasi elitleri arasında her zaman Bakü-Moskova hattında "mayınlı bölge" rolünü üstlendi. Zatulin'in, Karabağ’daki eli kanlı sözde rejimin kalıntıları —başta Arutyunyan olmak üzere— hakkında yürütülen mahkeme sürecini "yasadışı" olarak nitelendirmesi, Moskova’daki bazı odakların hâlâ "statüko" hayalleriyle yaşadığını kanıtlıyor.
Burada asıl soru şu: Zatulin kendi başına mı hareket ediyor, yoksa Kremlin "nabız yoklama" moduna mu geçti?
Eğer bu bir milletvekilinin şahsi görüşüyse, Rus resmi makamları bu siyasi "operasyona" neden sessiz kalıyor? Yok eğer bu bir talimatsa, o halde 2022’de imzalanan "Müttefiklik Faaliyeti Beyannamesi" hangi mantığa hizmet ediyor?
Bakü’nün Kararlılığı: "Hukuk Siyasi Pazarlık Konusu Değildir"
Azerbaycan Dışişleri'nin notasında özellikle vurgulanan nokta; yargı bağımsızlığına ve egemenlik haklarına yönelik saygısızlığın kabul edilemez olduğudur. Bakü bu hamlesiyle şunu ilan ediyor: Karabağ meselesi askeri olarak nasıl çözüldüyse, hukuki olarak da öyle arşive kaldırılmıştır. Hiçbir dış güç, bu kuzey komşumuz olsa bile, Azerbaycan’ın iç hukuk sürecini siyasi manipülasyon malzemesi yapamaz.
Notanın Jeopolitik Ağırlığı
Bu nota sadece Zatulin’in sözlerine bir itiraz değil, bölgedeki yeni dengelerin teyididir. Ukrayna cephesinde belirsizliğin sürdüğü, Ermenistan’ın Batı ile "tehlikeli oyunlara" giriştiği bir dönemde, Rusya’nın Azerbaycan gibi güvenilir bir ortağı kaybetme lüksü yoktur. Ancak görünen o ki, Moskova’da birileri hâlâ "emperyal gölgelerden" sıyrılamamış ve Bakü’nün egemenlik iradesini test etmeye çalışıyor.
Sonuç olarak: Bakü’nün bu adımı soğukkanlı, mantıklı ve son derece serttir. Bu muhtıra bir uyarı fişeğidir: Müttefiklik sadece kağıt üzerinde değil, sahada ve mutlak saygı çerçevesinde olmalıdır.
Özetle: Rusya şimdi bir yol ayrımında. Ya Zatulin’in "diliyle" konuşup bölgedeki en istikrarlı müttefikiyle köprüleri atacak ya da bu tür provokasyonlara son verip yeni gerçekliği hazmedecek. Bakü hamlesini yaptı: Kurallara uyulmuyorsa, notaların yerini çok daha sert adımlar alacaktır.